Türkiye’de Şu An Kaç Dava Var? — Küresel ve Yerel Perspektiflerle Güncel Bir Değerlendirme
Merhaba sevgili okuyucu — biraz derin düşüncelerimize dalalım. “Türkiye’de şu anda kaç dava var?” sorusu kulağa sayısal bir meraktan fazlasını çağrıştırıyor; yargının yükü, adalet sisteminin kapasitesi, toplumsal güven ve bireysel hak arayışlarının görünür hâli. Bu yazıda hem rakamların ötesine geçerek sistemik dinamikleri irdeleyeceğiz; hem de sizleri — belki deneyimlerinizle — katkıda bulunmaya davet edeceğiz.
📊 Türkiye’de Dava Yükü: Resmi Veriler Ne Diyor?
UYAP (Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi) verilerine göre 2025 itibarıyla: ceza mahkemelerinde derdest (yani görülen/sonuçlanmamış) yaklaşık 2.281.740 dosya; hukuk mahkemelerinde 2.999.572; idari yargıda ise 352.550 dosya bulunuyor. ([istatistikler.uyap.gov.tr][1])
Ek olarak, icra dairelerinde “esas ve iflas dosyaları” kategorisinde toplamda 24.850.081 dosya olduğu rapor ediliyor — bu, dava değil belki ama hukuk sistemi üzerindeki baskının ve toplumsal ihtilafların boyutuna dair ipucu veriyor. ([istatistikler.uyap.gov.tr][2])
Ayrıca, en üst temyiz mercii olan Yargıtay’da 2025’in ilk yarısında hukuk dairelerinde yaklaşık 55.112 dosya derdest, ceza dairelerinde ise 263.883 dosya bekliyor; bu da temyiz süreçlerinin önemli bir yoğunlukta olduğunu gösteriyor. ([Cumhuriyet][3])
Bu veriler ışığında: “Türkiye’de şimdi kaç dava var?” sorusuna kesin bir “X dava” yanıtı vermek imkânsız — çünkü dava, dosya, hukukî işlem, icra gibi kavramlar farklı anlamlarda kullanılıyor. Yine de mahkemelerde sonuç bekleyen milyonlarca dosyanın olduğu açık.
Küresel & Evrensel Perspektif: Dava Kavramı Her Yerde Benzersiz mi?
Hukuk sistemleri, ülkeden ülkeye büyük farklılıklar gösterir. Bazı toplumlarda yargıya erişim kolaydır, bazılarında ise bürokrasi ve yargı yükü halkı adaletten uzaklaştırır. Evrensel açıdan baktığımızda:
Yargı, bir toplumun adalet duygusunu, devlete olan güvenini ve hukukun üstünlüğünü temsil eder. Dava sayısı arttıkça bu duygular test edilebilir.
Farklı kültürlerde “dava açmak” toplumsal algılar taşıyabilir: Bazı toplumlarda dava, bireysel hak arayışı olarak saygı görürken; bazılarında mahkeme masrafı, zaman ve sosyal baskı nedeniyle kaçınılması gereken bir süreç olabilir.
Küresel adalet sistemlerinde artan dosya yükü, bazen teknoloji, yargı reformları ya da alternatif uyuşmazlık çözümü (arabuluculuk, uzlaşma gibi) mekanizmalarını gündeme getirir. Bu bağlamda, dosya sayısının artışı her zaman olumsuz değil; adalete erişimin de bir göstergesi olabilir.
Yerel Dinamikler: Türkiye’de Neden Bu Kadar Çok Dava Var?
Türkiye özelinde dava sayısının yüksek olmasının birkaç nedeni öne çıkıyor:
Toplumsal dönüşüm: Ekonomi, nüfus, kentleşme, iş anlaşmazlıkları gibi dinamikler; borç — alacak, tüketici, iş hukuku, boşanma gibi konularda dava sayısını artırıyor.
Hukuki farkındalık: İnsanların hak arayış bilinci arttıkça, adalete başvuru eğilimi yükseliyor. Bu da mahkemelerde dosya birikimini artırıyor.
Mevzuat çeşitliliği: Hukuk sisteminde çok sayıda mahkeme ve dava türü (örneğin medeni davalar, ceza, idari, icra‑iflas vb.) olması; sistemin karmaşıklığı ve dava çeşitliliğini beraberinde getiriyor. ([Vikipedi][4])
Yargı altyapısı ve süreç yoğunluğu: Dava sayısındaki artışa rağmen hâlâ önemli bir oranda derdest dosya olması; mahkemelerin ve yargı sürecinin yük altında olduğunu gösteriyor.
Toplumsal Güven, Hak Arayışı ve Yargı İlişkisi
Çok sayıda dava ve dosya birikimi, halkın devlete ve adalete olan güvenini test edebilir. Uzun bekleme süreleri, kararların gecikmesi, belirsizlik — hepsi toplumsal huzursuzluğu artırabilir. Öte yandan, dava açma imkânı olması, bireylerin hak arayışında kendini görünür hissetmesi, adalet arayışının canlılığı demek.
Bazı toplumlarda “dava açmak” tabuyken, bazı kesimlerde hak arayışı ve hukuki başvuru bir yaşam biçimi. Türkiye’de bu iklim — yargıya başvuru, hukuki çözüm arayışı ve meşru itiraz haklarıyla şekilleniyor.
Çözüm Arayışları: Süreçleri Hızlandırmak & Alternatif Mekanizmalar
Dava yoğunluğu ve birikiminin azaltılması için:
Yargı teşkilatının güçlendirilmesi, mahkeme sayısının artırılması — bu yönde 2025’te ülke genelinde ilk derece adli yargı mahkemesi sayısının 10.237’ye çıkarıldığı bildirildi. ([Adalet Bakanlığı][5])
Alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemlerinin (arabuluculuk, uzlaşma vb.) yaygınlaştırılması.
İstatistik ve veri şeffaflığının sürdürülmesi; böylece halk ve kamuoyu dava yükü hakkında bilinçli olabilir.
Hukuki eğitim ve hak bilincinin artırılması — bireylerin davayı son çare değil bilinçli hak arayışı olarak görmesi.
Sonuç: Rakamlar, Sistem ve Bireyler — Adalet Kolektif Bir Yolculuk
Türkiye’de mahkemelerde görülen veya bekleyen milyonlarca dava var. Bu durum, sadece istatistik değil; aynı zamanda toplumun adalet arayışı, değişen toplumsal dinamikleri ve yargı sisteminin taşıdığı yükü gösteriyor. Küresel çerçevede bu, benzer sorunlarla mücadele eden toplumlarla paylaşılan bir tablo. Yerel açıdan ise bu yük, sosyal değişim, hak arayışı ve yargının olanaklarının sınandığı bir gerçekliği temsil ediyor.
Siz ne düşünüyorsunuz? Sizce dava sayısının artması mi endişe verici; yoksa hak arama bilincinin göstergesi mi? Türkiye özelinde veya kendi çevrenizde uyuşmazlık yaşayıp mahkemeye başvurmuş musunuz? Düşüncelerinizi paylaşmanız, bu konunun daha iyi anlaşılmasına katkı verir.
[1]: “UYAP İSTATİSTİK BİLGİ SİSTEMİ”
[2]: “Ceza, Hukuk Mahkemeleri ve İdari Yargı Dosya Sayıları”
[3]: “Yargıtay’da 2025’in ilk yarısındaki dosya sayıları açıklandı: Borçlarda …”
[4]: “Judicial system of Turkey”
[5]: “TOPLAM 183 YENİ MAHKEME KURULDU – adalet.gov.tr”