Herkese merhaba! Bu yazımızda “Yahudilere kaç kitap indirildi” hakkında bilinmesi gereken önemli noktaları ele alıyoruz.
Yahudilere kaç kitap indirildi? sorusuyla başlayan garip bir akşam düşüncesi
İzmir’de yaşıyorum, 25 yaşındayım ve arkadaş grubumda genelde iki rolüm var: ya ortamı güldüren adamım ya da herkesin güldükten sonra “ya bu çocuk niye bunu bu kadar düşünüyor?” dediği kişi. O ikisi bazen aynı cümlede bile buluşuyor.
Geçen gün yine böyle bir an oldu. Kafede oturmuşuz, biri telefonda bir şey okuyor, konu bir şekilde kutsal metinlere geldi. Tam o sırada içimden saçma ama bir o kadar da ciddi bir soru geçti: “Yahudilere kaç kitap indirildi?”
Soruyu yüksek sesle söylemedim tabii… çünkü İzmir’de bile böyle sorular masada bir anda “felsefe köşesi” açabiliyor. Ama iç sesim susmadı:
— “Kanka sen bu soruyu neden düşündün?”
Haklı soru.
Ama mesele şu: bazen en basit görünen sorular, en karmaşık zihinsel trafiği başlatıyor.
Yahudilere kaç kitap indirildi? sorusunun düşündürdüğü şey aslında ne?
Bu soru ilk bakışta çok net gibi duruyor. Sanki bir sınav sorusu:
“Yahudilere kaç kitap indirildi?”
A) 1
B) 2
C) 3
D) Sonsuz kafa karışıklığı
Ama gerçek hayat böyle değil.
Benim bildiğim kadarıyla ve genel dini anlatılarda, Yahudi geleneğiyle ilişkilendirilen kutsal metinlerin merkezinde Tevrat vardır. İslam geleneğinde de Yahudilere indirilen kitap olarak Tevrat kabul edilir.
Ama iş burada bitmiyor, çünkü insan beyni “tamam” cevabını sevmez. Hemen ikinci soru gelir:
“Peki bu kadar metin, yorum, tarih, anlatı… hepsi tek bir kitap mı?”
İşte orada benim İzmirli beynim devreye giriyor:
— “Abi bir dakika ya, bu iş kitap saymakla bitmiyor gibi…”
Kafede başlayan mini felsefe: “Bir kitap mı, bir evren mi?”
O gün arkadaşım kahvesini karıştırırken dedi ki:
“Bunlar tek kitap değil mi ya?”
Ben de hiç düşünmeden:
“Keşke hayat da tek kitap olsa, kapağını kapatınca bitsin.”
Herkes güldü ama ben içten içe devam ettim:
Ya gerçekten mesele kitap sayısı değilse?
Ya “Yahudilere kaç kitap indirildi?” sorusu aslında bir sayı değil de bir anlam meselesiyse?
O an fark ettim ki ben bu soruyu ciddiye almışım. Fazla bile.
Ama İzmir’de büyüyen biri olarak şunu da biliyorum: Bizde ciddiyet bile yarı şaka yaşanır.
Tevrat ve anlatının merkezi: tek kitap mı, çok katmanlı bir hikâye mi?
Genel anlatıya göre Yahudi kutsal geleneğinin merkezinde Tevrat bulunur. İslam geleneğinde de Musa’ya (Hz. Musa) indirilen kitap olarak Tevrat kabul edilir.
Ama Tevrat dediğimiz şey, dışarıdan bakınca “tek kitap” gibi görünse de içerik olarak oldukça geniş bir anlatı dünyasıdır.
Ben bunu şöyle düşünüyorum:
Bir Netflix dizisi var ama herkes “tek bölüm” diyor.
İzmirli arkadaş ortamı gibi:
— “Abi izledin mi?”
— “Ne izledin?”
— “Kitabı.”
— “Hangisini?”
— “Hepsini.”
İşte burada kafa karışıklığı başlıyor.
Çünkü “kitap” dediğimiz şey bazen fiziksel bir nesne değil, bir anlatı sistemi.
Bu yüzden Yahudilere kaç kitap indirildi? sorusu aslında “kaç parça hikâye var?” sorusuna dönüşüyor.
İç sesim devreye giriyor: fazla düşünen mod
Bir noktadan sonra kendi kendime konuşmaya başlıyorum:
— “Tamam kardeşim, bu kadar düşünme. Tek kitap işte.”
— “Ama ya değilse?”
— “Ne fark eder?”
— “Fark eder ya…”
İşte benim problemim bu.
Normal insanlar “Tevrat” deyip geçiyor, ben zihnimde konuyu 12 alt başlığa bölüyorum.
Mesela şunu düşünüyorum:
Ya insanlar tarih boyunca bu metinleri sadece okumadıysa da yaşadıysa?
O zaman “kitap” kavramı bile değişmez mi?
Yahudilere kaç kitap indirildi? sorusunun yanlış anlaşılmaları
İnternete girince bu tarz soruların nasıl büyüdüğünü biliyorum. Birisi basit bir şey sorar, yorumlar bir anda kozmik tartışmaya dönüşür.
“Kaç kitap indirildi?”
→ “Aslında hepsi aynıydı.”
→ “Hayır 10 tane vardı.”
→ “Bence gizlenen kitaplar var.”
→ “Kardeşim sakin…”
Ben burada kendimi üçüncü yorumcu gibi hissediyorum: gereksiz ama meraklı.
Ama gerçek şu ki, bu tür sorularda çoğu zaman insanlar “sayısal cevap” arıyor ama konu “tarihsel ve inançsal bağlam” içeriyor.
Ve bu bağlam bazen sayıya sığmıyor.
İzmir sokak mantığıyla kutsal metin yorumlamak
İzmir’de büyüyünce her şeyi biraz daha rahat yorumluyorsun.
Mesela biri ciddi ciddi “kaç kitap indirildi?” diye sorsa bile, kafamda şu sahne canlanıyor:
Ben:
— “Abi bak şimdi, bu iş Excel tablosu değil.”
Karşı taraf:
— “Ama net sayı lazım.”
Ben:
— “Net sayı mı? Ya bu iş biraz hikâye gibi… başı var, ortası var, sonu var ama Excel’e dökülmüyor.”
İşte burada mizah devreye giriyor.
Çünkü bazı soruların cevabı “sayı” değil, “anlam”.
Tevrat üzerinden yanlış beklenen netlik
İnsan zihni netlik ister. Kaç tane? Ne zaman? Kim?
Ama kutsal metinler, özellikle Tevrat geleneği, tek bir “dosya” gibi düşünülse bile aslında çok katmanlı bir yapı sunar.
Ben bunu bazen şuna benzetiyorum:
Bir apartman var ama herkes “tek bina” diyor.
İçine girince kat kat hikâyeler, yaşamlar, odalar çıkıyor.
O yüzden Yahudilere kaç kitap indirildi? sorusu bana artık sadece bir sayı değil, bir derinlik sorusu gibi geliyor.
Kendi hayatımda bu sorunun yansıması
İşin garibi, bu tür dini ya da tarihsel sorular bile benim günlük hayatıma sızıyor.
Mesela iş yerinde bir doküman hazırlarken bile aynı hissi yaşıyorum:
“Bu tek dosya mı?”
→ Hayır.
“Kaç parça?”
→ Çok.
“Ama kullanıcı tek şey görmek istiyor.”
→ İşte problem burada.
Tıpkı bu soru gibi:
“Yahudilere kaç kitap indirildi?”
→ Basit görünür.
→ Ama arkasında katmanlar vardır.
Gündelik hayatın küçük zihinsel çelişkileri
Akşam eve dönerken otobüste şunu düşündüm:
Ya insanlar aslında sürekli “kaç tane” sorusuyla dünyayı anlamaya çalışıyor ama dünya “kaç tane” ile anlatılamıyorsa?
Bu beni biraz yoruyor ama aynı zamanda garip bir şekilde eğlendiriyor.
Çünkü hayatın kendisi de bazen tek cevaplı değil.
Staryazilim olarak “Yahudilere kaç kitap indirildi” konusunda sizlere faydalı olabildiğimizi umuyoruz. Diğer içeriklerimizi de incelemeyi unutmayın!
Son düşünceler: sayı değil, hikâye meselesi
Şu an geriye dönüp baktığımda, kafede başlayan o basit soru hâlâ zihnimde duruyor.
Yahudilere kaç kitap indirildi?
Cevap yüzeyde tek kelime gibi görünüyor ama mesele o değil.
Mesele, insanların neden bu soruyu sorduğu.
Mesele, zihnin neden her şeyi sayıya çevirmeye çalıştığı.
Ve belki de en önemlisi, bazı şeylerin sayıdan daha büyük olduğu gerçeği.
Ben İzmir’de yaşayan sıradan bir 25 yaşında biri olarak şunu fark ediyorum: bazen en basit sorular, insanı en çok düşündüren sorular oluyor.
Ve bazen cevap vermek değil, sorunun içinde biraz kaybolmak gerekiyor.